Pages

Monday, March 8, 2010

के लेखूँ ?

च्यातिएको चोली टालटुल गरेर
नाङ्गा पाखुरा छाप्ने तरखरमा लाग्दा मेरी हजुरआमा
उनी
मिनिस्कर्टमा सजिएर
यौवन देखाउँदै डुल्दै थिइन् ।

भारी बोकेर काँधमा
देउरालीको उकाली चढ्दै गर्दा मेरी आमा
उनी
र्‍याम्पमा क्याटवाकमा हिँड्दै थिइन् ।



बच्चाको ओठमा
आफ्ना सुकेका स्तन चुसाइरहँदा मेरी दिदी
उनी
सौन्दर्य बिग्रने डरले
बच्चालाई बोतलको दूध
पिलाइरहेकी थिइन् ।

कलम समाउने हातले
हथौडा बोकेर
गिटी कुट्दै गर्दा मेरी बहिनी
उनी
Chat मा Romance का गफमा
मस्त थिइन् ।

विदेशिएको बेला म
घरमा लुटिँदा मेरी सँगिनी
उनी
ग्राहकसँग आफ्नो शरीरको
मोलमोलाइमा व्यस्त थिइन् ।

फरक–फरक दृश्यहरू
फरक–फरक नारीहरू,
कसलाई म नारी देखूँ ?
भन, कसको कथा रचूँ म ?
कुन नारीको कविता लेखूँ ?

सन्दर्भः ८ मार्च (अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस)

Tuesday, February 23, 2010

थु ... थु ... थुइक्क !


उफ्, आज office जानु नपरे पनि हुन्थ्यो । फर्किँदाको गाह्रोले बिहान college पनि गइनँ । १/२ दिन पढाइ छुटे छुटोस् भन्ने लाग्यो । तर हिजो एक दिन office नजाँदा मोबाइलमा complain आइसक्यो । साथीहरूसँग ‘ job गर्छु ’ भनेर फूर्ति गर्नु मात्र त हो । साहूको काम न ठहरियो, कुन बेला निकालिन्छु, कल्लाई के थाहा ? तर म अझै केही दिन office जान सक्दिनँ । थुइक्क, यो कस्तो विवशता !
घरबाहिर निस्किने स्थिति नै छैन । साथीको note copy सार्न ल्याएकी, फिर्ता गर्न जानुपर्थ्यो। कसरी जानु ? देखिरा’छु झ्यालबाट, सडकका दायाँबायाँ लहरै, अनि चोकैमा हूल बाँधेर बसेका छन् केटाहरू हातमा लोला बोकेर । जब कुनै महिला त्यही बाटो भएर हिँड्छन्, केटाहरूको लोला बर्सिन्छ तिनमाथि । अनि सुरु हुन्छ भागदौड । थुइक्क, कस्तो विडम्बना !
भर्खर मात्र । भर्खर त हो, एउटी महिला त्यही चोकमा आइपुगिन् हिँड्दै । कताबाट एउटा लोला उनको ढाडैमा बज्रियो । सम्भावित अरु आक्रमणबाट बच्न उनले छिट्छिटो पाइला चालिन् । तर जब चारैतिरबाट लोला बर्सिन सुरु भयो, उनले नभागी सुख पाइनन् । त्यही बेला उनको चप्पल चुँडियो । उनी भूइँमा पछारिइन् । हातले थाम्ने कोसिस गर्दागर्दै उनको घूँडा नराम्ररी सडकमा जोतियो । उनले वरिपरि हेरिन् र तथानाम् गाली गरिन् -
‘तिमेर्लाई मुर्दार , तिमेरुका आमालाई लोला हान् । दिदी बहिनीलाई छ्याप पानी, किन छ्याप्छस् ए ... का छाउरा बाटोमा हिँड्नेलाई ....’
प्रतिक्रियामा हाँसो गुन्जियो तिनै लोला आक्रमणकारी केटाहरूको । बाँकी सब रमिते बने । उनी रुन मात्र सकिनन् । लडेको ठाउँबाट उठिन् र खुट्टा खोच्याउँदै आफ्नो बाटो लागिन् ।
‘ए हान् हान ...’ पछाडिबाट अझै आवाज आउँदै थियो । थुइक्क आवारा केटाहरू !


एकैछिनमा अर्की युवती टी–सर्ट र पाइन्टमा ठाँटिएर त्यही बाटो आइपुगिन् । केटाहरू हातमा लोला बोकेर तिनको पुट्ठालाई ताक्दै stand by भए । युवती निहुरिन् र सडकको ढुङ्गो टिपिन् । केटाहरू हच्किए र उनलाई नदेखेझैँ गरे । एक्कासी कुनै घरको छतबाट पानीको पोका झर्‍यो र कालो लेदो पानीले उनको स्नान गरिदियो । उनले रिसले आँखा देखिनन् क्यार, ढुङ्गा उचालिन् र माथितिर हुत्याइन् । कुन घरमा ढुङ्गा बज्रियो थाहा भएन, तर ‘झर्‍या‍म्म’ को आवाज टाढैसम्म प्रष्ट सुनियो । उनलाई सन्तोष लाग्यो शायद, गर्वको पाइला चालेर अघि बढिन् । वाह् ! उनको साहसको प्रशंसा गर्न मन लाग्यो । तर आफूमाथि घटेको हिजोको घटना सम्झिँदा आफैँमाथि दया लाग्यो । दिनभरि घरैमा भएकीले दिउँसोको घाममा नुहाएर साँझ तरकारी किन्न घरनजिकैको त्यही चोकको पसलमा पुगेँ । तरकारी किनेर फर्किँदै थिएँ, कसैले हानेको लोला मेरो हातैमा लाग्यो । हातमा समातेको झोला फुत्कियो र तरकारी भूइँमा छरिए । म चूपचाप तरकारी बटुल्न थालेँ । एउटा लोला मेरो टाउकैमा बज्रियो । टाउको फन्फनी घुम्यो । आँखा अगाडि अँध्यारो छायो । एकैछिन दुवै हातले टाउको समातेँ । अलि हल्का भएपछि कतै नहरी कुदेर घरभित्र छिरेँ । थुइक्क म लाछी, डरपोक !
मुटु अझै जोडले हल्लिरहेको थियो । स्वास छिट्छिटो चलिरहेको थियो । टाउको दुख्न छाडेको थिएन । यसो टाउको छामेँ । चोट त लागेको थिएन, तर टाउको छुनेबित्तिकै ह्वास्स दुर्गन्ध नाकैका ठोक्कियो । अनि फेरि कपडा खोलेर नुहाउन गएँ ।
यी सब घटना बाबजुद म कसरी जाऊँ office ? होली झन् झन् नजिकिँदै छ र सडकमा लोला आतंक बढ्दैछ । जागिर गए जाओस्, पढाइ बिग्रे बिग्रोस्, office, college कहीँ पनि जान्नँ । सडकमा लोला आतंक देखेर आफैँले संकटकाल घोषणा गरेँ र आफैँलाई नजरबन्द गरेँ घरभित्रै । यही बेला मनमा प्रश्न उब्जियोः कसले चलायो यो होली ? किन चलायो ? के यही हो त हाम्रो संस्कृति ? यही हो हाम्रो चाड ?
थु... थु... थुइक्क होली ।

Tuesday, January 26, 2010

छोपेर आफ्नै अनुहार

‘सञ्चै हुनुहुन्छ ?’ बाटोमा हिँड्दै गर्दा एक्कासी उनलाई देखेपछि औपचारिकता निभाउनकै लागि भए पनि मुसुक्क हाँसेर मैले सोधेँ ।
उनले मलाई देखिनन् र मैले बोलेको सुनिनन्, चूपचाप अघि बढिन् । म पनि आफ्नै बाटो लागेँ ।
उही समय, उही ठाउँ, उसैगरी भोलिपल्ट फेरि उनीसँग भेट भयो ।
‘कता हिँड्नुभयो ?’ अलि ठूलै स्वरमा सोधेँ । उनले आज पनि मलाई देखिनन् र मलाई सुनिनन् । आफैँलाई लाज लाग्यो । वरिपरि नियालेँ –‘कसैले हेरिरहेको पो छ कि ?’ अनि लुसुक्क लागेँ आफ्नो बाटो ।
नियमित भेट हुन थाल्यो, उनीसित । बोल्न छाडे पनि मुसुक्क हाँसेर मैले आफ्नो कर्तव्य निभाएँ । उनले हाँसोको जवाफ दिइनन् ।
‘उनी’ एक पात्र हुन् ।
‘उनी’ मेरी स्कूलकी classmate, अफिसकी साथी, अनि कुनै समय मैले पढाएकी विद्यार्थी ।
‘उनी’ स्कूलका राम्रा साथीमध्ये एक थिइन् । पढाइमा गारोसारोमा एकले अर्कालाई सघाउनु हाम्रो नियमितता थियो । आज हामी फरक फरक college मा पढ्छौँ । कतै बाटोमा भेट भइहाले ‘उनी’ मुन्टो फर्काउँछिन् ।


‘उनी’ अफिसमा राम्रै सहयोगी थिइन् । आज मैले आफ्नो कार्यक्षेत्र बदलेँ । कहिलेकाहीँ सामुन्ने पर्दा टाउको लुकाउँछिन् र बाटो लाग्छिन् ।
‘उनी’ अस्तिसम्म मैले पढाउँदा साह्रै आत्मीय थिइन् ।
‘सर, यो कसरी ? यो के हो ?’ नबुझेका कुरा फोन गरेरै पनि सोध्थिन् । class सिद्धिएको एक हप्ता बितेको छैन, आज मलाई देखिहालिन् भने बाटो काट्छिन् र अर्कै साइडबाट हिँड्छिन् ।
‘उनी’सँगको प्रत्येक भेट वा देखाइमा म प्रत्येक पल्ट मुसुक्क हाँस्छु र हाँसोको जवाफ नपाएपछि लज्जित हुँदै आफ्नो बाटो लाग्छु ।
स्कूल, कलेज वा अफिसमा सँगै हुँदा राम्रै व्यवहार गर्ने ‘उनी’हरू किन बाटोमा भेट्दा नदेखेझैँ गर्छन् ? मैले मुसुक्क हाँस्दा किन हाँसोको जवाफै नदिई मुन्टो बटार्छन् ?


मलाई बाटोमा भेट्दा ‘उनी’हरूलाई पर्ने अप्ठोरो देखेर म आफैँ अप्ठेरो महसूस गर्न थालेको छु । त्यसैले आजभोलि म मास्क लाएर हिँड्छु, छोपेर आफ्नै अनुहार । ता कि मलाई बाटोमा भेट्दा मलाई नचिन्न ‘उनी’हरूलाई सजिलो होस् र ‘उनी’हरूले मुन्टो फर्काउनु नपरोस् ।

Monday, December 21, 2009

हाम्रो सपना




तिमीले देखेको सपना
मैले देखेको सपना
फुल्नै नपाइकन झर्‍यो
फक्रिनै नपाइकन मर्‍यो
वैशाखमा साइतै जुरेन
कुर्दाकुदै समय
मंसिर पनि त्यसै तर्‍यो ।

उसले जन्मिनुपर्छ
चाहना तिम्रो पनि हो
इच्छा मेरो पनि हो ।
जन्मेर मात्र हुँदैन
जन्मिनुपर्छ
स्वस्थ्य, हृष्टपुष्ट र तन्दुरुस्त
किनकी,
उसको खुसीसँग तिम्रो खुसी जोडिएको छ
उसको हाँसोसँग मेरो हाँसो गाँसिएको छ
उसको जिन्दगीसँग हाम्रो जिन्दगी बाँचेको छ ।



त्यसैले,
बाधाहरू तोडेर आऊ
शंकाहरू छोडेर आऊ
म विश्वास बोकेर आउँछु
हातमा हात मिलाउँछु

तिमीले देखेको सपना
मैले देखेको सपना
फुल्न पाउनुपर्छ अब झर्नुहुन्न
फक्रिन पाउनुपर्छ अब मर्नुहुन्न
उसले जन्मिनु हतार भैसकेको छ
अब कुनै साइत कुर्नुहुन्न ।

Monday, November 30, 2009

बाध्यता




थुन्छु, अग्ल्याउँछु घरका ढोका र झ्यालहरू
टाल्छु, बन्द गर्छु भित्ताका भएभरका प्वालहरू
तैपनि मध्यरातमै ब्यूँझिन्छु र ख्वार् ख्वार् आवाज सुन्छु
यसरी नै दुःख दिन्छन् प्रत्येक रात मूसाहरूले
त्यसैले आजभोलि दिनमै समेत सुत्न बाध्य हुन्छु ।

Thursday, October 29, 2009

डरछेरुवाहरू



भाग्यमाथि रिस पोख्छन्
लड्न डराउँछन्, पुर्पुरो ठोक्छन्
जीवन जीउनु व्यर्थ ठान्छन्
दुःखलाई कर्मको लेखा मान्छन्
समाधान भेट्दैनन्
समस्याविरुद्ध सिन्को नभाँच्नेहरू
जसोतसो जीवन चलाउँछन्
केवल मर्न डराएर बाँच्नेहरू ।

थोरै खुसीमा धेरै मात्तिन्छन्
धैर्य गुमाउँछन्, दुःखमा आत्तिन्छन्
आफ्नै दुःखलाई ठूलो मान्छन्
झुन्डिन्छन् पासोमा या विष खान्छन्
कल्पनामा हराउँछन्
सत्यदेखि डर्नेहरू
अनाहकमा जीवन फाल्छन्
बाँच्न डराएर मर्नेहरू ।

Monday, September 14, 2009

स्कूल जान ऊ मानेन

उठ्छु, पढ्छु, कपडा फेर्छु
सफा-सुग्घर भै ऐना हेर्छु
टिफिनसाथको झोला भिरी
स्कूल जान्छु टम् टम् टम्
              -युद्धप्रसाद मिश्र



‘स्कूल जान्छु टम् टम्’ भन्दै हिजोसम्म
झोला बोकेर पढ्न जाने ऊ
था’छैन आज किन रोक्यो
न खायो पस्केको भात
न लायो लुगा
न त रमाएर झोला नै बोक्यो
‘के भयो उस्लाई’
‘किन यस्तो भो आज’
खै कसैलै जानेन
जति फकाउँदा पनि
जति कर गर्दा पिन
स्कूल जान ऊ मानेन ।

खेल्दै नखेल्दा पनि
टी.भी. हेर्दै नहेर्दा पनि
गर्नुपर्ने पाठ धेरै हुन्थ्यो
सबै पाठ सकिन्नथ्यो कैल्यै पनि
‘किन पाठ नगरेको ?’
कुन गुरुले सोध्नुहुन्थ्यो र
एक-एकलाई उभ्याएर बेन्चमाथि
लट्ठीले पिट्नुहुन्थ्यो जहिले पनि
बिनसित्तिमा गुरुहरुबाट कुटाइ खानु
उसले राम्रो ठानेन
त्यसैले
स्कूल जान ऊ मानेन ।



पिट्न मात्र जानेका गुरुहरुबाट
मायाको आश राख्नु उसले बेकार भएछ
कसरी पढ्न सकिन्छ र मनमा डर बोकेर
पढ्न स्कूल आउनु पनि व्यर्थै भएछ
कुन गुरुले डोरीले बानेन र उसलाई
कुनले हातमा घाउ हुने गरी हानेन
त्यसैले
स्कूल जान ऊ मानेन ।

बुझ्नै गाह्रो थियो जति बुझाउँदा पनि गुरुले
त्यसैले पढाइमा ऊ पछि पर्थ्यो
सोधेरै भए पनि बुझ्न चाहन्थ्यो ऊ तर
धेरै सोध्यो भनेर गुरु रिसाउने गर्थ्यो
कक्षाका साथीहरुमाझ गुरुबाट बेइज्जत हुन
उसले निको ठानेन
त्यसैले
स्कूल जान ऊ मानेन ।



गुरुलाई खुसी पार्न गुरुबाट माया पाउन
सकेसम्म ऊ मेहनत गर्थ्यो
पाठ गरेको दिनमै पनि
सबै मिलाएको बेलामा पनि
एक न एक खोट गुरुले देखाएरै छोड्थ्यो
जति राम्रो गर्दा पनि कहिल्यै कसैले
‘राम्रो ग-यौ’ भन्न जानेन
त्यसैले
स्कूल जान ऊ मानेन ।

Thursday, August 6, 2009

गाईजात्रा हो, हाँसौँ साथी



आकास्सिएको महँगीले जनतालाई थिच्दा पनि
पेटी हिँड्ने यात्रुलाई कार आई किच्दा पनि
धन्न हामी जिउँदै छौँ
नमरुन्जेल बाँचौँ साथी
किन लिनू व्यर्थ टेन्सन
सबै बिर्सी हाँसौँ साथी ।

बाढी आई खेतबारी पानीसँगै बग्दा पनि
हट्या छैन लोडसेडिङ बर्षा झरी लाग्दा पनि
पीर, चिन्ता छोडिदिऊँ
सन्ततिलाई साँचौँ साथी
गाईजात्रा हेरौँ देशको
उफ्री उफ्री हाँसौँ साथी ।

भोको पेटमा भात खाँदा पखालाले मर्दा पनि
सीमानाको जंगे पिल्लर रातारात सर्दा पनि
‘हैन’ भन्दै डम्फू ठोक्छ
उसकै तालमा नाचौँ साथी
रोकौँ आँसु, लुकाऊँ पीडा
मरी मरी हाँसौँ साथी ।